Wat is de situatie nu (2025)

Per 1 januari 2025 is het handhavingsmoratorium op de Wet DBA beëindigd. De Belastingdienst controleert opnieuw actief op schijnzelfstandigheid, waardoor zowel opdrachtgevers als zzp'ers hun samenwerkingen moeten herijken.

1. Terugkeer van de handhaving DBA

Onjuiste inschaling kan leiden tot naheffingen voor loonbelasting en sociale lasten. Contracten en de feitelijke uitvoering moeten dus aantonen dat je ondernemerschap echt is: meerdere opdrachtgevers, eigen werkwijze en beperkte aansturing.

2. Onzekerheid rond de Wet VBAR

De Wet VBAR (Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden) introduceert een strenger toetsingskader met nadruk op gezag, ondernemerschap en integratie. Er komt bovendien een rechtsvermoeden van loondienst voor lage uurtarieven (indicatief rond €35). De beoogde inwerkingtreding is 1 januari 2026, maar parlementaire behandeling loopt nog.

3. Nieuwe toetsingspraktijk en rechtspraak

Recente jurisprudentie, zoals het Uber-arrest, bevestigt dat externe ondernemerschap zwaar meeweegt. Modelovereenkomsten blijven bruikbaar tot minimaal 2029, maar de Belastingdienst kijkt steeds meer naar de praktijk: instructies, integratie, ondernemersrisico en investeringen.

4. Risico’s voor freelancers

Herclassificatie: Opdrachtgevers kunnen geconfronteerd worden met naheffingen en boetes (vanaf 2026) als een samenwerking als loondienst wordt gezien.
Verlies van opdrachten: Sommige opdrachtgevers beperken zzp-inzet of verlagen tarieven om risico's te vermijden, vooral bij lagere uurtarieven.
Administratieve druk: Je moet kunnen aantonen dat je ondernemersrisico draagt en zelfstandig opereert.

Wat kan veranderen in 2026

Als de VBAR ingaat, wordt het beoordelingskader vastgelegd in drie hoofdcriteria met indicaties via AMvB's. Het rechtsvermoeden bij lage tarieven geldt totdat het tegendeel bewezen is. Ondernemerschap (meerdere klanten, investeringen, marketing) wordt expliciet een volwaardige factor.

Praktische strategieën voor freelancers

Documenteer ondernemerschap: Houd bewijs bij van meerdere opdrachtgevers, investeringen, marketing en je KvK-inschrijving.
Herzie contracten: Laat overeenkomsten toetsen op autonomie, eigen risico en duidelijke deliverables.
Wees proactief richting opdrachtgevers: Bespreek de juridische status, stel aanpassingen voor en onderbouw je zelfstandigheid.
Bereid je voor op 2026: Volg de wetgeving, plan juridische reviews en beoordeel je risicoprofiel.
Bouw aan je netwerk: Sluit je aan bij brancheorganisaties of zzp-netwerken voor kennisdeling en gezamenlijke juridische inzichten.

Wat zeggen arbeidsmarkt-experts

Korte termijn (tot eind 2025): Correcties door de fiscus zijn het grootste risico; wie niets doet kan opdrachten of vertrouwen verliezen.

Middellange termijn (2026): De VBAR biedt meer duidelijkheid, maar ook strengere toetsing. Sterke ondernemersprofielen hebben voordeel. Doe hier de VBAR-check.

Lange termijn: De markt professionaliseert. Opdrachtgevers worden kritischer en freelancers investeren meer in hun ondernemerschap. Proactiviteit bepaalt je concurrentiepositie.